|
|
|
|
Plant een boom in de vruchtbare aarde van je bloed. Ook de ziel heeft schaduw nodig. “ zei hij.“Welk aandeel aan verantwoordelijkheid heb ik tegenover anderen? - Dat deel dat een boom tegenover het bos zou kunnen hebben. We zijn geplant.", zei hij.Edmond Jabčs Motto:
El día abre la manoTres nubesY estas pocas palabrasDe dag opent zijn handDrie wolkenEn deze paar woordenO. Paz
Het mysterie der dingen, waar is dat?Waar is het, dat het zich niet laat zien Althans om te tonen dat het mysterie is? Wat weet de rivier hiervan en wat de boom? En ik, die niet meer ben dan zij, wat weet ik ervan? Telkens als ik naar de dingen kijk en denk aan wat de mensen ervan denken, Lach ik zoals een koele bergbeek klatert over stenen.
Want de enige verborgen zin der dingen Is dat ze geen enkele verborgen zin hebben. Het is vreemder dan alles wat vreemd is, Vreemder dan de dromen van alle dichters En de gedachten van alle filosofen, Dat de dingen werkelijk zijn wat ze lijken te zijn En dat er niets te begrijpen valt.
Ja, dat hebben mijn zintuigen helemaal alleen geleerd: De dingen hebben geen betekenis: ze bestaan. De dingen zijn de enige verborgen zin der dingen.
F. Pessoa
Spreken en zwijgen'Boom - daad van warme gronden, jouw stam verheft zich stijl, lucht-splijtend, en is toch rond, een teken Gods. en boven jou de heilige bladerkroon, uit de diepte opgehoopt. Hij wiegt zachtjes als Gods droom, ik sta voor je en peins, boom, boom, boom! En ben in louter benauwenis, brand en snikken'.
Arno Nadel - vermoord in Auschwitz
Aan een vroeggestorvene
O, de zwarte engel die stil uit het binnenste van de boom trad, Toen wij tere speelkameraden in de avond waren, Bij de rand van de blauwige bron. Rustig was onze tred, de ronde ogen in de bruine koelte van de herfst, O, de purperen zoetheid der sterren.
Hij echter liep de stenen trappen van de monniksberg af, Een blauwe glimlach op het gelaat en wonderlijk verpopt In zijn stillere kindertijd, en stierf; En in de tuin bleef het zilveren gelaat van de vriend achter, Luisterend in het loof of in het oude gesteente.
Ziel zong de dood, de groene ontbinding van het vlees En er was het ruisen van het bos, De vurige klacht van het wild. Steeds klonken uit schemerende torens de blauwe klokken van de avond.
Het ogenblik kwam dat hij de schaduwen zag in de purperen zon, De schaduwen van het bederf in kale takken; Avond, toen bij schemerende muur de merel zong, De geest van de vroeggestorvene stil in de kamer verscheen.
O, het bloed dat uit de keel van de klinkende vloeit, Blauwe bloem; o de vurige traan De nacht in geweend.
Gouden wolk en tijd. In eenzame kamer Vraag jij vaker de dode te gast, Wandelt in innig gesprek onder olmen de groene rivier langs.
G. Trakl
De JoodUit alle wouden dezer wereld een boom Draagt hij zijn kroon aardwaarts, als in een droom. Het blad, de bloesem met het groen, de geurige wasem In de aarde diep, weren zij licht en asem. De wortel, machtig reikt tot in 's hemels baldakijn Gevoed in 't paradfijs met Godes wijn. Diep in de stam sijpelt hij tot de verstikten. In 't graf, groen, bloeien de verkwikten.
Simon Kronberg
HET BERKJEIn het grote stille woud staat het kleine witte berkje als een handenarbeidwerkje, tussen bomen, zwaar en oud. Zilver tussen brons en goud.
In de warmte van de zon, in de koelte van de regen, in de schaduw van verlegen hoge bomen in de wind. Als een vroeg verlaten kind.
Als het nachtblauw pakpapier het bos tot in de verste takken schier onmerkbaar in gaat pakken, trilt het kleine berkje even, zie je flauw zijn takken beven.
En het houdt de adem in. Alle struiken, alle bomen weten wat er dan gaat komen, 't hele bos weet dan allang: onze berk is stervensbang.
Het staat stokstijf in de nacht wit en spichtig spook te wezen; dodelijk bleek zichzelf te vrezen. Angst en vrees hebben de macht. Angst en vrees houden de wacht.
En de bomen in het rond zouden 't doodbevreesde berkje in hun takken willen bergen. Maar zij weten, dat hun troost slechts de angst en vrees vergroot.
Vastgenageld aan de grond zien de machteloze bomen 't onafwendbare einde komen. Angst roept angst op en weerkaatst oorverdovend op het laatst.
Toen in een novembernacht is de berk van angst gestorven. Is het berkje doodgegaan. En de bomen hieven zacht - ruisende hun treurzang aan.
Ad Booijen
Onder de appelboomIk kwam thuis, het was een uur of acht en zeldzaam zacht voor de tijd van het jaar. de tuinbank stond klaar onder de appelboom
ik ging zitten en ik zat te kijken hoe de buurman in zijn tuin nog aan het spitten was, de nacht kwam uit de aarde een blauwer wordend licht hing in de appelboom
toen werd het langzaam weer te mooi om waar te zijn, de dingen van de dag verdwenen voor de geur van hooi, er lag weer speelgoed in het gras en ver weg in het huis lachten de kinderen in het bad tot waar ik zat, tot onder de appelboom
en later hoorde ik de vleugels van ganzen in de hemel hoorde ik hoe stil en leeg het aan het worden was
gelukkig kwam er iemand naast mij zitten, om precies te zijn jij was het die naast mij kwam onder de appelboom, zeldzaam zacht en dichtbij, voor onze leeftijd.
Rutger Kopland
Aan een boom in het vondelparkEr is een boom geveld met lange groene lokken. Hij zuchtte ruisend als een kind terwijl hij viel, nog vol van zomerwind. Ik heb de kar gezien, die hem heeft weggetrokken.
O, als een jonge man, als Hector aan de zegewagen, met slepend haar en met de geur van jeugd stromende uit zijn schone wonden, het jonge hoofd nog ongeschonden, de trotse romp nog onverslagen.
M. Vasalis
Diep van mijzelfDiep van mijzelf en van mijn zang vervreemd hoor ik in twijfel niets dan toon na toon, ontken de wijs, de oude, diepbeminde melodie, ontken ik al wat naar verbinding zweemt, ontken ik in de grootste eenheid hoon. Afzonderlijk, vervreemd, is alles wat ik zie.
Een boom bespiedde ik, haast de ganse dag, het regende gestaag en blad na blad neeg naar beneden als een druppel woog en drupte en rees zacht omhoog... Zo regende het van blad op blad, zo regende het de ganse dag.
Het regende en ik neig en rijs met kleine wanhoop in het grijs gemoed. Ik ben zo ziek... Waar bleef de hemelse muziek, de eenheid in het aardse zingen. Ik hoor alleen, dat alles lijdt, ziek van de veelheid van de dingen, van hun volstrekte eenzaamheid.
M. Vasalis
IN EEN onbewaakt ogenblikhunkerend binnengeslopen dwaal ik in je rond.
Een barbaars landschap dragend de schaarse tekens van je aanwezigheid: de ontbladerende boom die geen schaduw werpt, het zwartgeblakerd struikgewas, de verdroogde kreek tussen de rotsen en diep onder de grijze dorstige aardkorst het gesmoorde ruisen van murmurend water dat geen uitweg vindt.
Hanny Michaelis
Voorzichtig beginnenVoorzichtig beginnen, aandachtig kijken, pen opnemen, hand vastbesloten, overal oor zijn, aan muren, ramen, tafelblad, in mijn nek, mijn borst, ragdunne lijnen
spannen om alles op te vangen, te peilen, weten: dit is niet een kamer in een huis dat aan een weg in Laren staat, maar dit is al wat is en in mij zichzelf wil begrijpen.
Wat ik hier zie en zeg roept om leven, wil groeien als een boom aan een rivier, een toren in een stad, een ontembaar teken,
wil zijn wat het is, wil met mij en allen en alles wereld zijn, geluk nu en hier, stem waarop alle stemmen invallen.
Gabriël Smit
Boom, langzaam uitsprekenBoom, -langzaam uitspreken, maar nog niets in mijn dorre denkhoofd, achter mijn raamogen nog geen reikende long van groen, geen stromen van blad, geen geheim van licht vogelvertier.
Denken, denken, naar binnen kijken, uitzien over herinnering, gierig op dromen, de eerste keer volkomen willen terughoren maar nergens antwoord, geen leven te zien.
Sla takken door mijn ogen, word knoppen in mijn vingers, ga open, groei een bos in mijn borst dat nooit zal verdorren,
een hemelzee levend groen voor al wie sterft van overal steen, sla lover los opdat ik kan geloven wat ik zie.
Gabriël Smit
De handen van de bomenDe handen van de bomen, de stemmen hoger, maar nog lang zal het duren. voor ik voldoende weet; er moet nog veel gebeuren om mij heen. De wereld moet steiler open.
Ik moet stenen breken en turen naar openingen in het water. Soms denk ik: niet voor ik dood ben geweest en teruggekeerd aan de tafel hier, een Lazarus met opendichte ogen, handen waaraan alles gebroken is, een hart dat geen weerstand biedt. Alles is ingehaald, eindig, bros, uit een laatste ijlte doorzichtig reiken naar een voorlopig lot.
Stenen breken en voorover, luisteren naar het hardste hart van de stilte, geloven dat levend spreken nooit ophoudt, dat oneindig dieper een adem van taal ontspringt binnen de blinkende kilte van het kristal, geschitter, opspringend vuur van ijs.
Verrukking voorbij de uiterste grens, extase van uw laatste woord - waar alles gegrendeld schijnt blijft Gij toespreken in oversneeuwde aarde, fluistert voorjaar in aderen van verholen vruchtbaarheid.
Mensen zijn duizendmaal harder, oneindig verder, vrieskou binnen elkanders armen, in winter van wanhoop verloren warmte, ik doe wat ik kan, ik ben bang.
Leg een lichthand over de liefste ogen, zeg: jij, jij en: hier ben ik, zeg: wacht, wees stil, ik ben bezig te komen, een mens blijft zijn huid, zijn eigen huis, besneeuwd is alles, uit innigste hoogte vallen vlokken van eeuwige eigenheid.
Ik doe wat ik kan, ik blijf ademhalen, wonen, slapen, aan tafel zitten, eten, naar buiten kijken over de polder waar vogels drijven op bevroren licht, een ijzig wiekende kring.
Vogels, vogels, -hoe alleen, altijd wij samen, wij hebben de zelfde hemel, er komt leven in. Gabriël Smit
IN BEWEGINGAls je door een laan loopt waarlangs alle bomen diepgeworteld en sinds lang onbewegelijk staan, als je zo al dit stilstaande passeert, kun je plotseling een trilling bespeuren, een licht dansende beweging, komend uit de schors, uit haar stugge terughoudendheid. Het is alsof iedere boom een ongeziene kracht in zich bergt, een bedwongen explosie, de allerstilste en allerbeminnelijkst zintuigelijke –het zwevende begin van een beweging. Zoals je voet soms een paar lichte danspassen maakt, dan in een onbekend ritme raakt en nieuwe patronen laat ontstaan -in het onveranderlijke. Carl-Erik Geijerstam
Twee fragmenten uit het werk van ArmandoDeze boom is haast groter dan een wolk, de Wolk is bleker dan de maan.
Hier wordt overnacht.
wil deze zuil tot boom vervormen, laat dit woord tot storm verworden, maar dit sombre oog verschralen tot de dood mij vinden wil; het vreest een wetend leven.
Armando
LandschapJullie hoge populieren - mensen van deze aarde! Jullie zwarte vijvers geluk - jullie spiegelen ze dood!
Ik zag je, zuster, staan in deze glans.
Paul Celan
In het laatroodIn het laatrood slapen de namen: een wekt je nacht en voert hem, met witte staven langs- tastend aan de zuidwand van het hart, onder de dennen: een, van menselijke gestalte, schrijdt naar de pottenbakkerstad toe, waar de regen zijn intrek neemt als vriend van een uur van het meer. In het blauw spreekt zij een schaduwbelovend boomwoord, en je lieve naam rekent zijn letters daartoe.
Paul Celan
STEEDS DIT BEELDSteeds dit beeld van de hand en van het voorhoofd, van het schrift, dat aan het denken terugviel.
Als de vogel in het nest, zo rust mijnhoofd in mijn hand. Te prijzen bleef de boom, als niet overal woestijn zou zijn.
Onsterfelijk voor de dood. Het zand is ons onzinnig erfdeel.
Kon toch deze hand, waarin de geest zich vlijt, vol zaad zijn.
Morgen is een andere termijn.
Wisten jullie, dat onze nagels eens tranen waren? We schrammen de muren met ons wenen, dat zich heeft verhard als onze kinderlijke harten.
Iedere redding komt te laat, als het bloed de wereld overstroomd heeft. Ons resten slechts de armen, om zwemmend de dood in te halen.
(Aan gene zijde van de zee, over de bergkammen een piepkleine niet geďdentificeerde planeet, handen verenigd, ronde handen overvol, aan de zwaartekracht ontsnapt.)
Wanneer wij het geheugen terugontvangen – zal dan de liefde eindelijk haar leeftijd kennen?
Geluk van een oud gedeeld geheim. Aan het al klampt zich nog de hoop van het eerste woord; aan de hand het verfrommelde blad. Tijd is er enkel voor het ontwaken.
Edmond Jabčs
ALS TUIN't Moest zijn dat buiten wat je hand aanraakt C.O. Jellema
Beeldwoord. Nu schrijf ik het. God. Stil.Het zwijgen van de taal is luider dan wat winterwind in kale bomen kan veroorzaken: het minste takgetril breekt wat beweging niet verlangt. De wil om dit te lezen als symbool, daarvan bevrijd te zijn, gedacht systeem, als plan - beeld of bedoeling maakt toch geen verschil?
Beijzeling. Het licht, gefilterd in de vitrages, tekent letterlijk de linde- boomtoppen tussen hier en ginds. Daarin
grammatica en de syntaxis vinden. In de slaap geeft hij het aan zijn beminden: beelden. Wie waakt ontwaakt in woordbegin. C.O. Jellema
Het lichtHet licht, Gods witte licht, breekt zich in kleuren: Kleuren zijn daden van het licht dat breekt. Het leven breekt zich in het bont gebeuren, En mijn ziel breekt zich als ze woorden spreekt.
Slechts die zich sterven laat, kan ’t leven beuren: O zie mijn bloed dat langs de spijkers leekt! Mijn raam is open, open zijn mijn deuren – Hier is mijn hart, hier is mijn lichaam: breekt!
De grond is zacht van lente. Door de boomen Weeft zich een waas van groen, en menschen komen Wandelen langs de vijvers in het gras –
Naakt aan een paal geslagen door de koorden, Ziel, die zichzelve brak in liefde en woorden: Dit zijn de daden waar ik mensch voor was.
Martinus Nijhoff
Boom uit leedDe hele dag groeit De boom uit leed De boom uit regen Uit nevels woorden en zwijgen
In de stalen rib van de brug Sloeg De sneltrein in
In de nis die de ingenieur De armen liet Wacht ik op mijn vertrek
Mijn leed maakt zich los en valt Een enkele traan lost Deze wereld uit ijzer Beton en goud op
Jij echter bent de kroon Van de boom die groeit In mij van vroeg Tot laat.
Tadeusz Rósewicz
PRELUDIUMOntwaken is een parachutesprong uit de droom. Vrij van de verstikkende maalstroom zinkt de reiziger de groene gordel van de ochtend tegemoet. De dingen laaien op. Hij bespeurt -vanuit de vibrerende positie van de leeuwerik -de onderaards zwaaiende kroonkandelabers van de immense boomwortelstelsels. Maar bovengronds staat - in tropische overvloed -het groen met geheven armen te luisteren naar het ritme van een onzichtbaar pompgemaal; Hij zinkt naar de zomer, wordt neergelaten in zijn verblindende krater, in schachten van vochtig groen gelaagde tijd, trillend onder de zonneturbine. Dan wordt deze loodrechte reis door het ogenblik beëindigd en spreiden vleugels zich in de zweefstand van de visarend boven een waterstroom uit. De vogelvrije klank van een hoorn uit de brons-periode hangt boven het bodemloze. In de eerste uren van de dag omvaamt het bewustzijn de wereld zoals de hand een zonwarme steen vastgrijpt. De reiziger staat onder de boom. Zal er zich, na zijn val door de maalstroom van de dood, boven zijn hoofd een groot licht ontvouwen?
Tomas Tranströmer
SAMENHANGZie de grauwe boom. De hemel is door zijn vezels de aarde ingestroomd - wanneer de aarde gedronken heeft rest slechts een verschrompelde wolk. Ontvreemde ruimte in het vlechtwerk van wortels gewrongen, omgesponnen tot gebladerte. -Deze korte momenten van vrijheid ontstijgen ons, wervelen door het bloed der schikgodinnen en verder.
Tomas Tranströmer
MELANCOLIAToen ik door het maanlicht liep En de paden meed, Bang, dat ik den tuin, die sliep, Wakkerschrikken deed Door het ritselend gerucht Van mijn kleed en voet- De oude boomen! die een zucht Wakkerschrikken doet. Toen ik naar den vijver ging Door het korte gras, Naar den boom die overhing In den vijverplas, Waar het water inkt geleek, En zoo roerloos sliep, Of het oog in 't duister keek Van een peilloos diep, Waar het windgefluister klonk Door het popelblad... Weet gij, wie op d' elzentronk Mij te wachten zat? Vleermuisvleugelige vrouw, Die mij 't eeuwig jong, 't Eeuwig oude lied van rouw Vaak te voren zong, Tot ik in den maneschijn Zacht heb meegeschreid Met het eeuwenoud refrein: "Alles ijdelheid." Hebt ge hier op mij gewacht, Denkend, dat ik sliep? Hebt gij zóó aan mij gedacht, Dat uw geest mij riep, Dat ik staan kwam aan het raam En onrustig werd Door het roepen van mijn naam Uit de lichte vert'?.... Toen ik u hier wachten vond En met stillen schrik In den peilloos diepen grond Staarde van uw blik, Toen ik zwijgend binnentrad En in zwarte schauw Uwer vleuglen nederzat, Zwartgewiekte vrouw, Heb ik, met uw hoofd gevleid, Liefste aan mijn hart, Zachtkens met u mee geschreid Om der dingen ijdelheid Om onze oude smart. J v.d. Waals
UTOPIAHet eiland waar alles wordt opgehelderd. Hier kan men op vaste bewijsgrond staan. Er zijn geen andere wegen dan de toegangsweg. De struiken buigen door van alle antwoorden. Hier groeit de boom van het Juiste Vermoeden met eeuwig ontwarde takken. De verblindend simpele boom van het Begrijpen bij de bron die Ah Dus Zo Zit Het heet. Hoe dieper her bos in, des te breder het Dal der Vanzelfsprekendheden. Rijzen er twijfels, dan verjaagt de wind ze. De Echo neemt ongeroepen het woord en verheldert graag de geheirnen van de werelden. Rechts de grot waar de Betekenis ligt. Links het meer van de Diepe Overtuiging. De Waarheid maakt zich los van de bodem en drijft zachtjes omhoog. Boven het dal torent de Onwankelbare Zekerheid op. Vanaf haar top strekt zich het Wezen der Dingen uit. Ondanks al deze verlokkingen is her eilland onbewoond en de vage voetsporen die je op de kusten ziet wijzen zonder uitzondering in de richting van de zee. Alsof men hiervandaan alleen vertrekt en onherroepelijk in het diepste onderzinkt. In een leven dat niet te doorgronden is. Wyslawa Zsymborska
BoombeschrijvingBomen zijn werkelijk. Hun toppen zingen. Hun wortels houden Bij een boom Naar een boom Want een boom, Hans Andreus In deze sneeuw ben ik een tekening. Gerrit Achterberg
De overlevendeWanneer mijn vader sterft, laat mij dan staan AfgunstEen boom kiest zorgvuldig zijn plaats op de wereld en neemt in zijn kruin Marc Tritsman
is eerst spar uit de Do- nauschule, voor hij zich herinnert als de larix die zijn boom blijft.
Nog vrijwel niets heeft mijn vers
van wat zich doorbreekt
in het steigerend paard, in de drie boeken, in het doodshoofd en in sommige andere etsen van zijn hand.
Hans Favery
De bomen treuren na het onweer En zinnelijk staan ze in de hemel Die als het toneel is voor een tragedie: Vol vreugde, praal en statigheid.
De wereld is als een park De ark van Noach druipt van regen En een eenzaam insekt kruipt Met slappe vleugels tegen de ruit.
Hans Lodeizen
Een mandje met lunch naast hem Hij tastte naar de fles en dronk En de engelen zongen: Halleluja.
Daarna floot hij en likte Zijn vingers af en veegde Zijn lippen schoon met een Servet dat aan de boom hing.
Maar een stem zei: Pas op God, dat gaat maar niet zó; De mensen rotten als appels En jij bent verantwoordelijk.
Of God het gehoord had of niet Hij stak een cigaret op na Zijn lunch, trok zijn schoenen Uit en keek naar de boomgaard.
Hans Lodeizen
Die bloeit en overwintert Als een lamp Die uitgaat en aangaat Zo gaat mijn liefde Maar waarheen Weten de jaargetijden...
Hans Lodeizen
Tussen de bomen van vroeger waar het lichtwater kon worden klinken de stappen gedempter achter de trom van het bloed. Hoor de verdronkenen zingen ongerept en beveiligd tegen de dwang van het lichaam boven de boomtoppen uit:
Moeders, laat ons nog eenmaal over uw lichaam de nacht zien met de verdonkerde manen van uw gespleten borst. Kamperfoelie van geuren breekt wat vergeten werd open onder de hemelen van een . stilte die niemand schaadt. Want de mei is gekomen over de vogels de kleinen over de snelle vossen over de wijngaard des bloeds.
Draagt ons vergeten en vruchten, moeders, de kinderen die wij langzaam en onbeholpen uit de klei der verwachting hebben gekneed naar ons eigen evenbeeld: God.
H.J. van Tienhoven
De levenbrengende, de fakkeldrager, 't veelhandig loofhout dat zijn licht ontstak, de kaarsen brandend en van was bedropen, de ziekenzaal verlichtend met één tak,
slaat in dit dodenrijk een bres van voorjaar, een vlam die schrijnen kan maar niet verwondt; totdat de bloesems vallen, nauwlijks hoorbaar, één voor één, als wasdroppels op de grond.
Uit alle bedden zien de stenen ogen, gestold reeds tot een onbewogen schrik, de doodsengel, dienstvaardig en gebogen, geluidloos bezig met veger en blik.
Zijn handen tasten naar dood vruchtbegin. Hij snuit de kaarsen. -Schemering valt in.
H.J. van Tienhoven
De spechten die mijn stam te vinden weten mogen er aankloppen om gulonthaal en uit mijn lijfsvoorraden wormen eten zonder te weten dat ik zon vertaal,
blad na blad vullend met geheimschrift, vlammen, brandend op mijn bloedeigen stam geënt, zolang de zomeravond wachten kan en stil wordt van aandacht naar mij toegewend.
Niets gaat er straks teloor in 't grote vallen, niets wordt gewonnen dan die laatste zon. Eet, spechten, eet. - Nog deze winter zullen doden ontberen wat uit mij begon.
H.J. van Tienhoven
Eboom in regen rond, snelt ons voorbij in het neerstromend grijs. Hij heeft een opdracht. Hij onttrekt leven aan regen zoals een merel in een boomgaard.
Als de regen ophoudt blijft de boom staan. In heldere nachten is hij te zien, recht en stil, net als wij wachtend op het ogenblik waarop sneeuwvlokken uiteenvallen in de ruimte.
Tomas Tranströmer
In februari stond het leven stil. Vogels vlogen onwillig en de geest schampte tegen het landschap zoals een boot tegen de steiger waaraan hij ligt afgemeerd.
De bomen stonden met hun ruggen naar hier. Sneeuwdiepte werd door dood riet gemeten. Voetsporen verouderden buiten in de korst. Onder een zeildoek kwijnde de taal.
Op een dag verscheen er iets voor het raam. Het werk stokte, ik keek op. De kleuren stonden in brand. Alles draaide zich om. De grond en ik sprongen elkaar tegemoet.
Tomas Tranströmer
Op een recht, zwart kousebeen, dunne rokjes opgeheven, dansend in de vroege regen en de tuin voor zich alleen,
staan twee jonge appelbomen, 't witte bloed omhooggestegen, vlinderhoofden wijd omgeven door hun allereerste dromen.
Met hun smalle voet in 't gras, ingetogener en lomer staan zij later in de zomer na te peinzen hoe het was.
Voller wordend met de dagen, vastgegroeid in 't ogenblik, bestemd, mijn zustertjes, -als ik - te worden, rijpen en vrucht te dragen. Vasalis
AAN EEN BOOM IN HET VONDELPARK Er is een boom geveld met lange groene lokken. Hij zuchtte ruisend als een kind terwijl hij viel. nog vol van zomerwind. Ik heb de kar gezien, die hem heeft weggetrokken.
0, als een jonge man, als Hector aan de zegewagen, met slepend haar en met de geur van jeugd stromende uit zijn schone wonden, het jonge hoofd nog ongeschonden, de trotse romp nog onverslagen. Vasalis
Soms kijk je door je smalle ogen zo zomers of je door de blaadren kijkt. twee smalle stukjes blauw. het lijkt door ochtendnevellicht bevlogen. Beweeg maar niet. Want wie kan het verdragen wanneer een boom zijn wortelen verlaat en dansen gaat~ Ik niet. En toch. je bent gemaakt om te bewegen. in lange lijnen als een langzame muziek. en dan weer stil te staan. omhoog. een slanke basiliek. Daar kan ik beter tegen. Ik ben vanavond in de tuin gegaan. De bloemen waren alle wit. de maan had haar ontroerd. Ik heb een boom omhelsd. Hij was niet groot. zijn bast was hard. m.aar .k voelde duidelijk het kloppen van een hart; ik denk dat het alleen het mijne was. Ik stond in het onzichtbare. natte en zware gras en voelde me in .t paradijs gedreven. Wie kan daar leven?
Vasalis
Het was acht uur. Ik ging van huis en begaf mij buiten het dorp. Het was koud. Een scherpe wind deed mijn ogen tranen. De grond waarop ik liep was hard als steen. Ik volgde een bochtig pad. Toen ik moe werd, ontkleedde ik mij achter een dikke boom. Maar ik bleef alleen, dat maakte mij radeloos. Want in mijn oor lag nog haar stem en ik zag haar voor me, al hield ik de ogen gesloten.
K. Ouwens
Bij dageraad lost het blauwe op van uitvloeiende inkten. Op hun vloeiblok van mist lijken de bomen een botanische tekening - Herinneringen groeien aan, jaarring op jaarring, een reeks bruiloften.
Niets afwetend van miskramen en geroddel, waarachtiger dan vrouwen, schieten zij zo moeiteloos in het zaad! Rukwinden zonder voetspoor proeven zij, diep verzonken in geschiedenis -
Een en al vleugels, van een andere wereld. Daarin zijn zij gelijk aan Leda's. O moeder van bladeren en zachtheid wie zijn deze piëta's? Schaduwen van ringduiven zingen, maar verzachten niets.
Sylvia Plath
Voor Ruth Fainlight Ik ken de bodem, zegt ze. Ik ken hem met mijn grote penwortel: daarvoor ben jij zo bevreesd. Ik vrees hem niet: ik ken hem maar al te goed.
Is het de zee die je in mij hoort, al haar misnoegdheid? Of de stem van het niets, die jouw waanzin was?
Liefde is een schaduw. Al lig je nog zo om haar te roepen luister: dit zijn haar hoeven: ze is er vandoor, als een paard.
Zo zal ik de hele nacht galopperen, onstuimig, tot je hoofd een steen is, je hoofdkussen een kleine zode, vol echo's, echo's.
Of zal ik het geluid van vergiften voor je meebrengen? Dit is nu de regen, deze diepe stilte. En dit zijn oogst: tinwit, als arsenicum.
Ik heb de gruwel van zonsondergangen doorstaan. Verschroeid tot de wortel staan mijn rode vezels in brand, een hand van draden.
Nu spat ik in stukken uiteen die als knuppels in het rond vliegen. Zo'n vernielzuchtige wind duldt geen inmenging: ik moet krijsen.
Ook de maan is genadeloos: ze wil me meeslepen, wreed en onvruchtbaar als zij is. Haar uitstraling verwondt me. Of misschien heb ik haar gevangen.
Ik laat haar los. Ik laat haar los verminderd en vlak, als na radicale chirurgie. Hoe bezeten en begaafd word ik van je kwade dromen.
Ik word bewoond door een schreeuw. 's Nachts vliegt hij uit op zoek, met zijn haken, naar iets om lief te hebben.
Ik ben doodsbang voor dat donkere ding dat in mij slaapt; de hele dag voel ik zijn zachte, vederachtige kronkelingen, zijn boosaardigheid.
Wolken trekken voorbij en drijven uiteen. Zijn dat de gezichten van de liefde, die bleke vervluchtigingen? Jaag ik mijn hart daarvoor op?
Ik ben niet in staat tot meer kennis. Wat is dit, dit gezicht zo moorddadig in zijn wurggreep van takken?
Zijn slangenzuur kust. Het versteent de wil. Dit zijn de afgezonderde, tergend trage gebreken die doden, die doden, die doden.
Sylvia Plath
een ranke loot, zoon van een boom, die naast hem leeft, dezelfde worden zij, de handen ineen, één vrucht- zoet stamelt het water, de laarzen waden naar de oever en verdwijnen. dag in dag uit de grazende dieren hoedend, zingend. hij is gezegend, geuren van vroeger vermoedend.
Armando
het zoeken van de storm. de plechtige arm op jacht. het vaandel woedend opzij.
het wapen hijgend naar voren.
Armando
De bomen waren tot een staalgravure gebeten tijdens mijn afwezigheid. Toen ik terugkwam stonden zij de tijd tegen te houden en verscherpt te duren,
in droge naald gezet voor de azuren avond, aftekenend hun takken wijd. Daaronder lag het huis in veiligheid en kon ik doorgaan met dezelfde uren
aan u besteed; zij bleven uitgespaard. Ik had alleen de plaat binnen te treden ; de voordeur achter mij op slot te doen.
De kamers hielden u bijeenvergaard. Er hing een geur lavendel, onversneden. Een grijze braam besloeg de ruit als toen.
G. Achterberg
Bomen die buiten zijn, een nacht vol blad dat aan elkander grenst, houden u bij. Gij kunt zo ver niet gaan of aan weerszij verzellen u de stammen langs het pad.
En in de steden doen de huizen dat ; nemen u over van de laatste rij. Water en wolk geleiden enerlei. Al wat natuur is heeft u ingevat.
Wij volgen u over het wereldrond. Ik krijg bericht uit onbekende streken, dat daar van uw voorbijgaan is gebleken.
Het was te merken aan de morgenstond, stiller dan ooit. Een bovengrondse lijn doet van uw gangen op de hoogte zijn.
G. Achterberg
Dwalend onweidelijk door bos en beemd, kruiselings op de aangegeven paden, kom ik u in de hemelsbreedte nader , maar blijf u telkens een armlengte vreemd.
Boomstammen blijken dan zo dicht vereend, dat ze een muur vormen. Gij slaat het gade tussen de cryptogamen en nachtschade, hebbend een handgebaar, om mij te raden de laatste stap te zetten, onversteend, alsof het aan een sprookje werd ontleend.
Gij staat onder een hoog beschermheerschap. De dennenaalden dempen 't houtgeknap. Ik hoor u heengaan, bijna voor de grap.
Meidoorn en kamperfoelie geuren zoet bij drinkplaatsen, of ik uw mond ontmoet .
Aan gene zijde van het avondlicht tuurt om een hoek een stuk van uw gezicht. Het is wassende maan boven het Sticht.
Er staat een pyramide opgericht aan deze zijde, in zijn doodgewicht. En onbezoldigd gaan de bossen dicht.
G. Achterberg
In het trillende net van de zon twee of drie bloedige veren.
H. Andreus
Een boomtocht zo licht in de wind of de wortels verzetten geen stap.
De koele wind en het zachte spreken der bomen en de losgebroken augustusmuziek der vogels en de rivier die blikkert een magnifiek magnesiumlicht en de zon die beurtelings charlie parker en bach heet strek je armen gebogen liefste ik wil gaan boogschieten met lange gonzende woorden ik heb een duizendmaal mooier vrijheidsbeeld gemaakt ik heb je borsten nog nooit zo hoog gezien kinderen kunnen glijbaan spelen langs je heupen ik wil boldriehoeksmeting leggen langs je enkels en ik kijk naar je door verrekijkers andersom je loopt zo langzaam naakt door de verten je bent een glasscherf zonlicht je bent een vogel tussen hoog gras je bent een kleine kobold met wuivende handen
ik kijk naar je met mijn eigen ogen en ik leg je neer op het bed van mijn woorden wij zijn de ruiters te paard van de zon wij zijn de slaven der slavenhalers ik was van zeewater en van nachtwind ik ben met brandwonden overdekt wij leven in mistige huizen van stukkende sterren en van de keistenen der liefde en van de witte wijn van het lichaam
wij zijn het reisverhaal van ons zwerven zonder landkaart wij schrijven dreigbrieven naar de avond en wij ontvoeren de nacht
wij knielen voor onze monden wij bidden ave mariaas der liefde
wij smeken de ander in leven te zijn wij vragen de val- ken der valkenjacht
wij zijn kerkklokken
hoor je de stilte der zon liefste hoor je de stilte der zon hoor je de stilte der zon liefste hoor je de stilte der zon
H. Andreus
Bomen zijn werkelijk. Hun bladeren praten werkelijk met woorden veelzeggend en letterloos. Hun toppen zingen. Hun stammen zwijgen hoorbaar. Hun wortels houden van de aarde. Bij een boom staande moet ik wel ademen als een boom. Naar een boom ziende zie ik hemel en aarde in elkanders armen. Want een boom, een boom is een bruiloft.
H. Andreus
Zacht knetterend als voetzoekers van kobolden gaan de bladeren af, waarin een dikke vogel zich baadt en zich schudt, zich schudt.
En mij verbijstert het groen firmament; mij onthullen de dunne met boomtakken en varens getekende vleugels van een onvoorstelbaar grote groene slapende vleermuis. In zulk een waas gevangen wie zegt mij waar ik ben? Wanneer ik even niet oplet, pikt een krassende kraai naar mijn ogen.
H. Andreus
groen water van bladeren aan bomen; iedere gedachte wordt een zeilvaart; de stormen buigen zich onder de boeg.
Iedere gedachte steekt zich in de veren, legt zich te slapen in een merelschedel, te lui voor de vleugels die hij eindelijk heeft.
Niets is nodig te zeggen: de heldere hemel misprijst de raspende medeklinkers van ook de mooiste monoloog.
H. Andreus
De bossen in of Good old Darwin Je kunt het zien met verlangzaamde blik: woedend hout, de gevechten om licht. Schuil onder het lover van een overwinnaar, dikke killer van zijn broeders, valt het toch moeilijk te geloven in die ruisende kalmte, groene wijsheid.
H. Andreus
Ik heb geen wortels dan in het licht. Van mijn donkere jonge jaren de bezoeker incognito, parelgrijze vader, hij werd een doodgetrapte stem: Sjema Israël...
En laf bemoederd ben ik door twintig gekruisigde eeuwen.
Maar ik ben m'n eigen levensboom: de bladeren
raken de aarde en ik wortel in het licht.
H. Andreus
Is een gedicht als een boom dan is het mooi. Is hij mooi dan is een boom als een gedicht. Rustig met wortels sterk en toch gedragen door de wind altijd beweeglijk zijn eigen vorm tekenend. Naast de boom staat het gedicht in de aarde geplant groeit vol vertroosting om laag en streeft naar de hemel. Op vaste grond en zwevend uit stof zijt gij gekomen tot stof zult gij wederkeren uit stof zult gij herrijzen.
Klaus Rifbjerg
Bomen spreken weinig, naar men weet. Ze slijten heel hun leven mediterend en hun takken bewegend. Het volstaat om hen in de herfst te bekijken als ze samenkomen in de parken, alleen de alleroudsten converseren, zij die de wolken en de vogels verdelen, maar hun stem gaat verloren tussen de bladeren en zeer weinig bereikt ons, bijna niets. Het is moeilijk een kort boek te vullen met gedachten van bomen. Alles aan hen is vaag, fragmentarisch. Vandaag bijvoorbeeld, bij het horen van de kreet van een zwarte koevogel reeds op weg naar huis, slotkreet van wie geen volgende zomer meer wacht, begreep ik dat in zijn stem een boom sprak, een van zovele, maar ik weet niet wat te doen met die kreet, ik weet niet hoe hem op te tekenen.
Eugenio Montejo
laat ik nooit vergeten, dat er een boom op de heuvel staat- ergens, ver weg, waar dan ook - een boom zonder naam, bevriend met de komende avonden. Een boom op de heuvel. Die zal me eraan herinneren hoe wakkere ogen zwerven in het gras, hoe in de diepten van de dakloze nacht de stemmen van de krekels aanzwellen. Een boom op de heuvel. Dat hij van me zal houden en me nooit zal vergeten. Hij is naamloos, ik zal hem geduld en groene stilte noemen. Een boom-zulk een ranke belichaming van mijn gedachte! - staat op de heuvel, verenigd met de wol ken, luisterend naar de duistere sprookjes, die de wind hem toefluistert.
Ivon Tzanev
wij speelden vaak op de overgroeide begraafplaats waar we met rust werden gelaten; tweehonderd jaar geleden dat dode mensen er kwamen liggen heide en wilgen verspreid over muurtjes en graven neergelaten lichamen in hulsels van dennenhout en handgesmede spijkers omgevormd tot minder dan lucht: kleine verzakkingen in openlucht af en toe voetbalden wij er, stelden doelpalen op het was er oneffen, het ging niet zomaar- maar op een of andere manier lukte het steeds
we waren niet talrijk, we hadden geen regels dat was ook het beste, allen tegen allen ik zie de bal nog naar het doel rollen: bump bump bump wij liepen erachter, over de kuilen een sprongetje maar, en we waren er
Paal Helge Haugen
Ik verloste hem van de grote plant die in zijn kamer niet meer paste. De wereld om de kleine man werd almaar kleiner. Zijn vrouw kon hier niet aarden, ze droomde van verre dennenbossen en veranderde in een vogel die door het raam wegvloog. Haar lichaam brachten ze terug, met de schrik van geknakte knieën en zweetdruppels als ongepaste tranen op hun voorhoofd. Achter de glazen ruit het bed en op het kussen een gezicht dat het leven opheft. In zijn handpalmen schepte hij het. Hij hief het gezicht naar zijn lippen zoals je water uit de bron schept.
Jana Beranová
Het uithangbord van ons gilde is de onbeschilderde denappel, ei
van de dennen. Ongeverfde negorijen doemen op waar de denappel uithangt.
't Plaveisel zand, de rede sagen. Het zand knerst waar de dennen waaien.
H.H. ter Balkt
Hij is het zwijgen rechtop de hemel in; de wind, de hitte en regen hieuwen zijn stam en takken, zijn wortels als houten fonteinen wellend uit de bronnen. Alle seizoenen
krijgen kwartier, hij is het opgetaste korte en lange jaar, in de zomer fluistert nog de witte sneeuwjacht in zijn blad en bronzen herfst omarmt stormend zijn schors in dé meimaand.
Toen de bleke, felle bliksems kwamen die hun harpoenen plantten in jouw hart en vier takken woedend versplinterden, sapstromen dempten
die opstijgen wilden na de winter, wachtte, grote beuk, achter je de kuil (doodkalm kraken slaapt in het veld) slechts voor jou daar gegraven.
H.H. ter Balkt
GEDULDIGE KASTANJE DRAAGT DE OORLOGSHEMEL Tju..., floot de goudvink bij 't zilverschoon, ik herinner mij, maan en zon in de lucht, en de hemel met bruine manen, de kastanje ruiste als beekgolfjes, en verder zo stil. Of ze al
opstegen, de glinsterende vleugels met 't luik, en of het marcheren al begon, het is onbekend. Stof wolkte op, naar zijn roeping, en schrik viel neer, op de ogen, de gezichten, de zuilen.
Ommuurd met herfst, de ruimte onder het paard goedig stilstaand boven het kind dat rondkroop bij zijn hoeven, in dat huis met Bles als dak.
je verroerde je niet maar kon niet beschermen tegen hoefslagen van paarden die later kwamen, en hemel en aarde braken met zware hoefslagen.
H.H. ter Balkt
HET NEGENDE EN VEERTIENDE VISIOEN VAN HADEWIJCH Uit een boom met zijn wortels naar boven gekeerd, zijn onderste takken betekenden hoop en geloof, vloog zij naar het kruis van bergkristal, een immense vlakte daar-
achter, en de schijf vóor de vlakte. Toen - dagen of jaren later -zag ze de draagster van de lantaarn gevuld met dagen. En zag zij, Hadewijch, de draagster van de dagen:
hoog boven de borden 'Overstekend wild' kermde piepend de Spoetnik I, rondtollend kunstmaantje om de schijf. Nacht in 't zwart
onder en boven de stevige bossen, wortels kronkelend onder onze stappen, blad stoof rond de rode, lantaarndragende herfst.
H.H. ter Balkt
ODE AAN DE LEILINDEN EN DE LINDEBOOM Toen de mars van de aarde nog reusachtig was en graan uitdeelde bij de vleet, haver en rogge, hazelaar, haagbeuk en eik, aan de hoge hemel, |
