|
|
|
|
De tafel, mijn kind, is bereid in romig, rustig wit, en aan de vier wanden, blauw, glanzend zwak, de potten van aardewerk. Dit is het zout, en dit de olie en in het midden het brood, dat bijna tot ons spreekt. Mooier goud dan het goud van brood heeft de vrucht en de brem niet. Er is een geur van aren en haard, het verzadigt ons nooit dit geluk. Met harde vingers en zachte hand snijden wij het samen, kind, en je bekijkt het, vol verwondering, hoe witte bloesem uit zwarte aarde breekt. Doch strek de hand niet uit om te eten, mijn kind, je moeder houdt ook de hare omlaag. De tarwekorrel, kind, behoort aan de lucht, aan de zon en de mussen, alleen dit brood 'Gods Aangezicht' bereikt in veel huizen de tafel niet. En als het andere kinderen ontbreekt, laat jij het beter ook onaangeraakt en houd je handen stil in dit niet-nemen ineen gestrengeld in schaamte. De honger, mijn kind, dat grimassengezicht, draait als een wervelwind om de dorsvloer, ze zoeken elkaar en ontmoeten elkaar niet, het brood en de honger, de gebochelde gekromde. Opdat hij het zal vinden, als hij nu zou binnenkomen, laat ons het brood tot morgen bewaren. Het brandende vuur wijst de deur, die de Quechua-indiaan nooit op slot doet, en laat ons de honger eten zien om slaap te hebben aan lichaam en ziel. Gabriela Mistral (1954) ... Wenn einer fortgeht, muß er den Hut mit den Muscheln, die er sommerüber gesammelt hat, ins Meer werfen und fahren mit wehendem Haar, er muß den Tisch, den er seiner Liebe deckte, ins Meer stürzen, er muß den Rest des Weins, der im Glas blieb, ins Meer schütten, er muß den Fischen sein Brot geben und einen Tropfen Blut ins Meer mischen, er muß sein Messer gut in die Wellen treiben und seinen Schuh versenken, Herz, Anker und Kreuz, und fahren mit wehendem Haar! Dann wird er wiederkommen. Wann? Frag nicht. ... Ingeborg Bachmann zou kunnen bijliggen, wordt niet vermeld. Zo er iets beweegt
is dit eerder een siddering die door het gras gaat, of een ooglid dat knippert tegen zo veel licht.
Hetzelfde: voor altijd hetzelfde, al zijn veranderingen ten spijt -
Als moest ik mij steeds opnieuw in éen enkel woord kunnen uitputten, mij vasthoudend aan alles waarin ik al; ontbonden scheen, en sindsdien
voorgoed voortvluchtig bleef. HANS FAVERY De moedigen weten dat zij niet verrijzen dat er geen vlees om hen groeit op de jongste dag dat zij zich niets meer herinneren niemand terugzien dat hun niets te wachten staat geen zaligheid geen foltering ik ben niet moedig. Marie Luise Kaschnitz
De bomen in gebed boven de aarde met ingetogen takken en gebaren zonder uitbundigheid, woorden van blaren tegen de lucht gezegd, innig bewaarde gevoelens van verknochtheid in de wortels. Door wind gevormd en zijdelings bewogen de kruinen en de toppen in den hoge.
Het gras geknield. En in de tijd der tortels wanneer de jagers door de weide waden alom ontroerend roepen om genade. Anton van Wilderode 'Boom - daad van warme gronden, jouw stam verheft zich stijl, lucht-splijtend, en is toch rond, een teken Gods. en boven jou de heilige bladerkroon, uit de diepte opgehoopt. Hij wiegt zachtjes als Gods droom, ik sta voor je en peins, boom, boom, boom! En ben in louter benauwenis, brand en snikken'. Arno
Nadel - vermoord in Auschwitz Uit alle wouden dezer wereld een boom Draagt hij zijn kroon aardwaarts, als in een droom. Het blad, de bloesem met het groen, de geurige wasem In de aarde diep, weren zij licht en asem. De wortel, machtig reikt tot in 's hemels baldakijn Gevoed in 't paradfijs met Godes wijn. Diep in de stam sijpelt hij tot de verstikten. In 't graf, groen, bloeien de verkwikten. Simon Kronberg 1891-1947 Achtergelaten in een onbewoonbare wereld rinkelend van kleuren en geluiden waar de dag te licht is en geen nacht donker genoeg om het verborgen tumult te bedaren.
In alle straten, alle kamers blijf ik je zoeken.
Tussen ontelbare mensen vind ik je nergens.
Verlos mij uit dit luchtledig. Laat mij toe tot de aarde die je bedekt. Dicht bij je wil ik slapen en tot stof vergaan
Onder water Onder water grif ik je naam in de granieten bedding van mijn stroomgebied. Tussen de wieren van het verleden flitsen pijlsnelle vissen als mensen voorbij.
Alleen in de diepte mag ik je voortaan ontmoeten: mijn warme tegenstroom, mijn lief.
Het staat vast dat je dood bent. Maar wat is dood?
Kokhalzend wakker worden Kokhalzend wakker worden tussen de gestolde feiten van gisteren en eergisteren.
Opstaan, het licht trotseren. Onder het oorverdovend carillon van herinneringen optornen tegen een geheugen dat geen duimbreed wijkt.
Lachen, praten, overmoedig denken dat het zo wel gaat. Merken dat men zich vergist ook hierin. Heel het treiterend bedrijf van deze dag en alle volgende in vier woorden samengebald: iemand is niet gekomen. H. Michaelis heeft al den tijd van komen en van gaan. Zij groeit - ongemerkt - de grassen dwarsdoor het grind.
Zij zet luisterpunten achter heur zinsneden om te wachten of iemand wat zeggen wil.
Want de Tijd is bidden, bad, gebeden, dat zich niet van leven onderscheidt. Duizend psalmen van monialen van gregoriaanse pissebedden onder vochtige plavuizen.
De Tijd: Vinger in je mond Een slok water. Leunen over het hek van de wei, je neus gedrukt tegen het oneindig uitstalraam.
Voor haar intimi houdt zij ruggelings een besloten vernissage van de stillevens der scheuren in 't plafond.
De Tijd heeft het eeuwige leven. Haar ogenblikken zijn zachte billen zonder begin en zonder einde.
De Tijd heeft al den tijd. Zij hangt met heur ellebogen over de reling van de open brug. En na 't sterven van de dag bewaart zij geliefden in elkanders schoot. Zij is het rustige asemen van dingen die bestaan. B.P. de Roeck Zo
veel wordt bij het winnen ook verloren Eerlijkheid,
in volle bloei bij de geboorte, O
rare makreel die je bent schreef je een keer Groei,
wat zullen we met je doen Tenslotte
kraakt toch elk bestaan zich een bestaan door Judith Herzberg J'ai vécu dans ces temps et depuis mille années
Je suis mort. Je
vivais, non déchu mais traqué. Toute noblesse humaine étant emprisonnée
J'étais libre parmi les esclaves
masqués. J'ai vécu dans ces temps et pourtant j'étais
libre. Je regardais le fleuve et la terre et le ciel
Tourner autour de
moi, garder leur équilibre Et les saisons fournir leurs oiseaux et leur
miel. Vous qui vivez qu'avez-vous fait de ces
fortunes? Regrettez-vous les temps où je me
débattais? Avez-vous cultivé pour des moissons communes?
Avez-vous enrichi la ville où
j'habitais? Vivants, ne craignez rien de
moi, car je suis mort. Rien ne survit de mon esprit ni de mon corps.
Robert Desnos Epitaph Ich bin der Tote, der durch jene Zeiten schritt. Vor tausend Jahren. Aufrecht und gejagt. Das Menschliche, von Mauern war‘s umragt. Vermummte Sklaven rings - ich lebte mit.
In jenen Zeiten lebt ich - lebt ich frei. Mein Auge sah die Erde, es sah zum Himmel auf, ich sah, wie alles kreiste, ich sah den Wasserlauf. Die Blüte gab den Honig, der Vogel zog vorbei.
Mit alledem, ihr Menschen, was fingt ihr damit an? Die Zeit, in der ich's schwer hatt', tragt ihr sie noch im Sinn? Sät ihr die Saat gemeinsam und erntet jedermann? Ist sie durch euch jetzt schöner, die Stadt, aus der ich bin?
Ihr Lebenden, ich leb nicht, ihr braucht nicht bang zu sein. Mein Leib, er lebt nicht weiter, mein Geist nicht, nichts, was mein. vertaling: Paul Celan Ik sluit mijn ogen en de zwarte nacht is opgehouden nacht te zijn, een teken hoezeer de lichtjes die zij kwam ontsteken de grond zijn van 't geluk dat juicht en lacht;
nachtelijk raadsel dat met zulke kracht zijn zegels voor mijn ogen weet te breken nu uit het diepst ravijn zijn wonderbleke getintel opflitst dat de dood minacht.
Ik sluit mijn ogen. En steeds blijft gegeven: een wereld, oogverblindend in haar luister, waaruit een zee van ruis is weggevloeid.
Het donker staaft de waarheid van mijn leven, de bliksem is te meer van mij in 't duister: zie hoe bij nacht zowaar een roos opbloeit. Jorge Guillën (1893-1984) De zee:
hoe is de zee zo geworden? De zee: hoe is de zee zo geworden? Jaren heb ik verdaan in de bergen: de glimwormen verblindden me. Nu wacht ik op dit strand op de aankomst van een mens, een overblijfsel, een vlot.
Kan de zee dan gewond raken? Ooit doorkliefde haar een dolfijn en een andere keer de punt van de vleugel van een meeuw.
toch waren de golven zacht waarin ik sprong en zwom als kind en ook nog toen ik een jonge man was terwijl ik figuren zocht in de kiezelstenen, speurend naar patronen, sprak de Oude Man van de Zee tot me: Ik ben je land: misschien ben ik niemand maar ik kan worden wat je wilt. Giorgos Seferis (1900-1971) wij hebben het licht gestolen van de hoogbrandende ogen of gestolen van de rode bodem
ik ben veel vuur veel golven van vuur vissen die stil zijn als het gezicht dat alleen is ik ben veel van steen en vaag als vissen in watervallen ik ben alleen alleen beenlicht en steendood
wij zijn gezichten open en rood zijn wij licht zijn wij open wij zijn ontplofbaar
ik weet niet wat steen werd ik weet wel wat dood is
dood is ik word ik word recht weer ik word geroofd en ben weer echt licht lucebert het
licht is dichter dan het lichte gezicht van de mens met gespierde vlagen sluit het de deuren van de huid op wacht staat buiten de nacht
hol water fluit en lokt in golven vervaard en hard onder de straal aan zijn haard de straal van't gegrendeld gezicht in zijn gegrendeld gezicht ligt de mens
een kamer voor de eenzaamheid een voorhof voor de duisternis daartussen trilt op elke drempel de wimpel van de heugenis lucebert
I. Profeet van Paturâges en zuiderzonminnaar, maar meer dan dit: diepbewogen dichter die de zware dingen van buiten licht schiep, herschiep als de kompleet blauwe lucht, - herder die het onvruchtbare gebeuren van buiten, naar het grote centrum dreef, de oasis, de keuze van frisheid... In ons zelve hebben wij de Jordaan; allen die nog Godsvreemd en belâan met de erfzonde zijn, - de dubbele machteloosheid van het naar buiten kijken en de loutering, dit is de permanente zege in ons: patos en tragiek, dit het innerlijke, daarom het heilige 'veni, vidi, vici', - al die machteloze vreemdelingen van buiten, al de gebeurtenissen zullen wij godskinderen verfrissen door het heiligmakende water van onze Jordaan. Kunst is de alles overstelpende liefde en de alomvattende. Als de zoon van tobias die ter genezing van zijn vader uittoog naar een ver land, en daar de vis haalde met de kieuwen uit het water: de ogen van zijn vader het licht schonk.
Kunst is de liefde in elke daad. Kwintessens. En het volledige liefde zijn. En dit is liefde als Vincent deed: de talenten die hij kreeg, tot de waanzin, tot het leed dat vreugde wordt, levend maken.
Niet het zijn of niet te zijn is de levensopgaaf, maar het misterie van het zijn vult alles. Het eigen zijn. Dat over alles te leggen. Wordt eigen zijn van de omgeving. Alles te vervormen, te martelen, te doden tot schoonheid. Je zelf dood rekenen voor de wet, om de wet van je zelf te verbreden. Abstraksie van je zelf, want deze kosmiese liefde vult gans je zelf: Bron van den aardbal. Vincent. Zo is hij. Hij is niets en hij is alles. Als de priester: meester en dienaar. En de wijn die eenvoudig perelt in de kelk is plots onder de adem van liefde, bloed geworden. Levende drank. II Meer dan uw werk. Dit is het grote, het oneindige. Het venster op de ganse wereld. Ook alles wat in de verte schijnt strekt zich daarbinnen deinend uit. Een venster is alles. De ganse wereld ligt binnen éeeen venster. Men zal dan van uw werk houden, wanneer het beurtelings met de geslachten bloem, steen of eik zal geweest zijn.
Heel jong, - nauwliks had ik je herkend, - heb ik gevraagd: 'Vader, die kiezel is zo schoon, hoor je zijn schoonheid onder de trage tred van mijn laarzen? Maar zie deze ronde schijf in de zon.'
Door wouden gaan. Pijnboomnaalden vallen als vingers van de bomen. Vingers zijn verlangen van lange, lome lust. In de boomgaard hangen kersen, aan lange, stramme takken, vruchten die zich saampersen als kinderlippen. Niet tastbare gloed waarin zij bloeden als een zinnelike boetedoening.
'Maar alle schoonheid, mijn zoon, is in de brand van
je ogen. Ogen zijn steeds blauw als de zeestrandrand. III Leed als de golven van de oceaan die baren witte blaân van bloesems. Leed als van blaren aan de bomen. Bomen die kruinen worden, kruinen: der bergen wit gehelmde horden.
Het arme leed wanneer het wordt ontzaggelik in het dragen aller leed, wordt scheppend leven weer. Wie al de noodbaren in zich stort, tot een fontein van helder water wordt hij weer. Wie leed als landen torst draagt in zijn flank de vruchtbaarheid van
honderdduizend zielen. IV De stem van Vincent
Laat ons de blaren van alle leed vergaren. De aarde, ook vermoeid, heeft nooit dode blaren gedragen. De aarde wondt om, in de driedagestond, te laten herrijzen onder de loodzware kus van de liefde.
En is die kus weerom licht leed, leed, dat alles is, - Ik ben Die is, - o, laat deze zoen niet verloren gaan want elke zoen is gloên van goed.
Nooit wassen dode vruchten aan de bomen. De pijnen snikken eeuwig en laten hun lange tranen als vingers vallen. Weet dit, mijn zoon: wanneer alle leed leven wordt, houdt op het leven leed te zijn. V Kristus, Verlosser. Het Kruis vergaarde al het leed. Toen wierp hij weg het huis van zijn leed. Drie dagen en de schildwacht schrok. De kunst is groot. Een kruis van leed... dan valt het huis maar alles blijft.
En telkens woont 't woord onder ons dat ons beloont, nieuw. De weg van de Verlosser, de weg van het leed: een hoogvlakte van geluk. Paul van Ostayen translated from French by the author 1. Dieppe again the last ebb 2. my way is in the sand flowing 3. what would I do without this world
faceless incurious 4. I would like my love to die Samuel Beckett Een ziel heb je nu en dan. Niemand heeft haar ononderbroken en voor altijd.
Dagen en dagen, jaren en jaren kunnen zonder haar voorbijgaan.
Soms verwijlt ze alleen in het vuur en de vrees van de kinderjaren wat langer bij ons. Soms alleen in de verbazing dat we oud zijn.
Zelden staat ze ons bij tijdens slopende bezigheden als meubels verplaatsen en koffers tillen of wegen afleggen in knellende schoenen.
Bij het invullen van formulieren en het hakken van vlees heeft ze doorgaans vrij.
Aan één op de duizend gesprekken neemt ze deel, maar zelfs dan doet ze niet echt mee, want ze zwijgt liever.
Wanneer ons lichaam begint te lijden en lijden, verlaat ze stilletjes haar post.
Ze is kieskeurig: ziet ons liever niet in de massa, onze strijd om hoe dan ook te winnen, onze radde woordenvloed wekken haar afkeer.
Vreugde en verdriet zijn voor haar geen verschillende gevoelens. Alleen als deze zich verbinden, is ze bij ons.
We kunnen op haar rekenen, wanneer we nergens zeker van zijn, maar alles willen weten.
Wat materiële zaken betreft, houdt ze van klokken met een slinger en van spiegels, die vlijtig hun werk doen, zelfs als niemand kijkt.
Ze vertelt niet waar ze vandaan komt - en wanneer ze weer van ons verdwijnt, maar lijkt zulke vragen beslist te verwachten.
Het ziet ernaar uit, dat net zoals wij haar ook zij ons ergens voor nodig heeft. W.
Szymborska In u schuil ik. Rond mij zijn wolken en donkerheid. Hier valt al het bonzen dood, de woorden van mijn achtervolgers klinken niet, hun wapens bereiken nooit de kern. U geeft mijn ziel niet aan het dodenrijk. Dood of leven, het maakt voor u niet uit. Angstig wentel ik mij rond in kamers die onbereikbaar zijn voor mensenogen. Met draaiende gebaren paai ik de ruimte. Laten mijn vijanden niet om mij juichen. Laat ze niet denken dat ik vlucht voor mijn verantwoordelijkheden. Een ronde plek, een pan en zeven stokkende adems. De dood heeft een mond maar spreekt niet. De dood heeft een oog maar ziet enkel de loop. Hij heeft oren maar horen kan hij niet. De dood heeft een neus maar ruikt alleen zichzelf. Trek mij door uw gangen, god. Leer mij wandelen op paden die bewegen. Leid mij in uw waarheid en leer mij zweven. Want deze weg moet ik gaan, langs deze ravijnen loopt mij lot, op deze weg schuifelen mijn ontaarde voeten. Afdrukken zijn er niet. Het gaapt, maar ik heb geen tijd voor verveling of het pulken van eelt. Eenzaam ben ik, de hele dag met mijzelf. Ik wacht op de stortvloed die mij overmant, ik wacht op de kracht van absolute stilte. Maak mij kleiner, maai mij weg. Los mij op. Bevrijd mij van plaats en tijd. Van eeuwigheid. Alleen in uw gangen wil ik leven, alleen in uw ruimte bestaan. Ik prijs u om het vergezicht. U bent zo licht. Mijn ziel is ontkomen als een vogel uit de val van zijn belagers. Hoog zweefde ik en zag dat een dochter werd doorstoken, een andere dochter doodgeslagen, de zoon aan de tafel vastgespijkerd. Waarom moet een man zien hoe zijn vrouw wordt opengeritst en de tweeling in haar buik er uit getrokken, doodgeschopt? Bestaat er dan geen recht, geen levend water, geen geweten? Eenzaam ben ik, de hele dag met mijzelf Ik wacht op u, in u schuil ik. U prijs ik, in u is licht, u lost mij op. Doe mij recht, voer het geding dat ik aanspan. Spaar hen niet, mijn achtervolgers. Maak ze groot en machtig, laat ze binnen in de waan. Des te harder zal de klap zijn, des te schrijnender hun nietigheid. Doe mij recht en dood hen niet. Neem hun geliefden, de mannen en vrouwen, de zonen en dochters, neem hun bezit, maar spaar hun levens. Ze moeten zien. Toon ze mij. Ik in u. Nooit was ik zo volkomen. Nooit zo loos. Nooit zo ziel. Waarom stoot u mij weg? Ziet u niet hoe goed het is als wij samenwonen? Ik geef alles, ik geef mee, maar uw antwoord is er niet. In de stilte waai ik en geniet van kleur. Ik ledig de kelk, knijp in mijn lijf. Ik voel niet, zwakte pakt me. Mijn benauwdheid maakt mijn spreken stamelen. Ben ik nog een mens? Een echo is mijn antwoord: emen. En ik schreeuw: bederf En hoor: erf. Ik roep: stik. En hoor: ik. Ik terg: niets. En hoor: iets. Is er niets meer heilig? Waarom noemt u niet alles? Waarom laat u ons bestaan? Ik ben een pootaardappel op een gloeiende rots. Vol vertrouwen bouw ik wortels, mijn loof opent zich naar zon. Mijn lof verstikt in stof Mijn grijsgroene bladeren spannen zich. Hoe lang houd ik dit vol? Hoor toch mijn smeken, hoor mij zuchten in uw leegte, hoor mijn vijanden aan de poort, hoor hen aanleggen, ik ben de roos, ik ben in de kern die zij raken willen. Maar mij raakt u alleen. U raken ze nooit. U bent zo diep in mij. Zo in de diepste leegte, zo ver van hen. Uw lachen doet hen kleuren, uw adem maakt hen ademloos. O, god, haast u. Haast u om mij te redden. Laat die mij haten zich branden aan uw gloed, laat die mij naar het leven staan terugdeinzen en het zout zoeken in hun zakken. Laat wie 'haha' roepen eeuwig lachen. Goed, ik ben ellendig en arm, ik ben nietig, minder dan een neet. Ik ben het niet waard genoemd te worden, mijn woord gaat ten onder in het uwe, mijn lichaam siddert bij het noemen van uw naam. Toch bent u mijn schuilplaats. In u woon ik. Om u bouw ik mijn tempel. U bent groot door niet te zijn. Nog zie ik de ontzielden uw woning binnendringen. Ze hebben geen ontzag voor de wonderschone trap, het houten bankje op de veranda. Ze zien niet de sierlijk bewerkte deur, de vensterbank met potten, de perfekte deurknop. De dingen zijn daadloos, schoonheid is een dood begrip, al het mooie is genade. Ze treden binnen, zingen lofliederen, en maaien ondertussen alles wat kracht draagt weg. Ze zoeken u. Maar u kunnen ze niet raken, u bent zo diep, zo ver. Bij u kunnen ze niet komen. Uw deuren zijn zo klein. Maar mij vermoeden ze. En ze zien de mijnen. Ik vlucht niet, mijn mond beweegt en mijn woorden stromen. Hoe mooier ze zijn, hoe harder ze schreeuwen. Hoe dieper de zin, hoe onzinniger hun nukken. Ze vernietigen alles wat iemand lief kan zijn, de tempel wordt een martelkamer. Mijn geliefden ontnemen ze het leven en ze slepen de ontzielde lichamen naar buiten om ze daar te doorzeven met kogels die geen doel meer raken. Er was niemand die begroef, ik begroef alleen mijn hoofd. Ze deden alsof ik er niet was. Waarom zagen zij mij niet, waarom doden ze mij met hun stilte? Hoelang nog, god? Hoe lang nog laat gij hen begaan. Staat gij dit nog langer toe? Werp u op moordlustigen, verbind u met uzelf, breng bij elkaar wat niet bij elkaar mag komen. Spring in het vel, verdeel de kracht die in u is en werp u op de moordende brigades, de lieden zonder ziel, de onmensen die hun oog niet kunnen leggen in een deurknop en een vensterbank. Verdelg de mensen die niet stilstaan bij een ornament, bij een boom, bij een streep in het gelaat. Doe het snel, wij zijn zo zwak. Help ons, god. Met bewegende leegte, met negen slagen in het niets. Laat u kennen, noem uw naam, verschroei het bloed van hen die bloed doen vloeien. Druk stom hen die aan stukken snijden. Wij kunnen dat niet doen, aan ons is alles slap, zwakte pakte ons. Mijn ziel is verzadigd van rampen, mijn leven speelt zich af op de rand van het ravijn. Ik ben een man geworden zonder kracht, een dode bijna, een man onder de grond. In de diepste kuil hebt gij mij geworpen, zwaar rust uw adem op mij. Mijn vrienden hebt gij weggejaagd. Ik ben ingesloten, ontkomen kan ik niet. Waarom verstoot gij mij? Arm en ellendig, radeloos ben ik. Uw leegte omsingelt mij, uw brandende ogen maken mij as, uw zware wateren omspoelen mij. Naar lucht hap ik. Ik klop aan bij vrienden, maar niemand doet open. Ik roep uw naam, maar niemand antwoordt. Gerechtigheid is het beton onder het niets. Een wreker steekt in u, het scherm dat u wegtrekt het uiterste gebaar. Alles klapt op elkaar. Een mes wordt in de leegte gezet. U bent uw eigen rechter, niemand wordt gespaard, zelfs die geloven maait u neer. Overal branden braamstruiken. Overal offert u uw eigen zoon. Wat om u is wordt weggevaagd. En ik? Ik zeef mijn god en laat mij door hem zeven. Door een onzichtbaar net word ik gedreven, door een onzichtbaar leger word ik gedeeld. Ik span mij in om heel te blijven, maar weet dat ik mij delen moet, dat mijn ik een deken is, een mantel die bedekt wat onbedekt had moeten blijven. Hoog huis, hoe bereik ik u, hoe kan ik komen in de diepte van uw oceaan? Ik maak mij kleiner, ik verdwijn bijna. Help mij bij u uit te huilen. In u schuil ik, uw huis is klein genoeg, uw mond zo woordloos, zo zielbezeten. Ik hecht niet langer aan het leven, maar het hecht zich. Genadeloos. IRUN
SCHEIFES Op de lange tafel van de tijd drinken de kruiken Gods. Ze drinken de ogen van de zienden leeg en de ogen van de blinden, de harten van heersende schaduwen, de holle wang van de avond. Zij zijn de geweldigste drinkers: zij voeren het lege naar de mond als het volle en schuimen niet over zoals jij of ik. Paul Celan
Zo ben je dan geworden zoals ik je nooit heb gekend: je hart slaat overal in een bronnenland,
waar geen mond drinkt en geen gestalte de schaduwen omzoomt, waar water kwelt voor de schijn en schijn als water schuimt.
Je stijgt in alle bronnen, je zweeft door elke schijn. Je hebt een spel verzonnen, dat wil vergeten zijn. Paul Celan Landschap Jullie hoge populieren - mensen van deze aarde! Jullie zwarte vijvers geluk - jullie spiegelen ze dood!
Ik zag je, zuster, staan in deze glans. Paul Celan In het laatrood In het laatrood slapen de namen: een wekt je nacht en voert hem, met witte staven langs - tastend aan de zuidwand van het hart, onder de dennen: een, van menselijke gestalte, schrijdt naar de pottenbakkerstad toe, waar de regen zijn intrek neemt als vriend van een uur van het meer. In het blauw spreekt zij een schaduwbelovend boomwoord, en je lieve naam rekent zijn letters daartoe. Paul
Celan
Het donkert, en het lokt mij niet Zelfs naar een lamp te tasten. Waar het de dag te eindigen behaagd heeft, aanvaard ik de avond.
En daarmee aanvaard ik dat opstaat Een andere orde van wezens En van dingen niet verbeeld. Armen gekruist.
Ledig van wat wij beminden. Is de hemel weidser. Bevolkte plaatsen Doemen in de leegte op. Woon ik in een ervan?
En ik onderscheid zelfs niet mijn huid Van het toevloeiend duister. Een unaniem eind concentreert zich En toeft in de lucht. Aarzelend.
En deze agressieve geest Die de dag met zich sleept, Drukt nu niet meer. Zo vrede, Verbrijzeld.
Zal zij duizend jaren duren, of Doven met de kleuren van de haan? Deze roos zij is definitief, Al is zij schamel.
Fantasie, valse waanzinnige, Alreeds veracht ik u. En ook u, woord. Op de wereld, eeuwige doorreis, Zwijgen wij. En zonder ziel, lichaam, zijt ge zacht. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
De toebedeelde tijd
Een minuut, een minuut van hoop, niet meer, En ’t einde komt. En reeds is elke zekerheid In botten opgegaan. Slechts rest het teer Besluit tussen de dood en onaandoenlijkheid.
De tijd vermoeit, dus een minuut, niet meer, En nimmer overwint liefdes scherpzinnigheid Deze doren, deze naald die, fijne speer, Ons op ’t onmetelijke strand in stukken splijt.
Nog slechts één minuut, en die komt laat. Nog slechts van jou iets, die onbuigzaam bent, Terwijl, lafaard, ik door mijzelf mij duwen laat.
Een minuut, en ’t eind is daar. Klok ongeremd, Vaag zichtbaar visioen in troebel zwerk, Zij een minuut genoeg, mij en mijn werk. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
Sonnet van de
verloren hoop Ik heb de tram gemist en de hoop. Bleek keer ik terug naar huis. De straat is nutteloos, geen auto Zou over mijn lichaam rijden.
Ik loop de trage helling op Waarlangs de wegen samenvloeien. En alle leiden zij naar het Begin van drama en van flora.
Ik weet niet of dit lijden is Of iemand die – en waarom niet? – Zich in de smalle nacht vermaakt
Met een onmogelijke fluit. Intussen het lang geleden Dat wij ja! riepen tegen de eeuwige. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen)
Droefheid in de
hemel Ook in de hemel is een melancholisch uur. Moeilijk moment, waarin twijfel de zielen doordringt. Waarom heb ik de wereld gemaakt? vraagt God zich af En antwoordt zich: Ik weet het niet.
De engelen kijken hem verwijtend aan, En veren vallen.
Alle hypothesen: genade, eeuwigheid, liefde Vallen, zijn veren.
Nog een veer, de hemel valt uiteen. Zo zachtjes, geen geraas verraadt Het moment tussen alles en niets, Ofwel, de droefheid Gods. Carlos Drummond de Andrade
(vert. A. Willemsen) Ik hef mijn vinger en laat Niet de kleinste streep achter In de lucht. De tijd doet mijn gezicht vervagen, Ze is reeds begonnen. Achter mijn voetstappen in het stof Wast de regen de straten blank Als een huisvrouw. Ik was hier. Ik ga voorbij Zonder spoor. De olmen langs de weg Wenken me toe hoe ik nader, Groen blauw gouden groet, En vergeten mij, Voordat ik voorbij ben. Ik ga voorbij – Maar misschien laat ik achter De zachte klank van mijn stem, Mijn lachen en mijn tranen En ook de groet van de bomen in de avond Op een stukje papier. En in het voorbijgaan Helemaal zonder bedoeling, Steek ik de een of andere Lantaarn aan In de harten aan de rand van de weg. Hilde
Domin
Voorbijtrekkend
landschap Men zou moeten kunnen weggaan En toch zijn als een boom: Alsof de wortel in de bodem bleef Als trok het landschap voorbij en wij stonden vast. Men moet de adem inhouden, Tot de wind nalaat En de vreemde lucht om ons heen begint te draaien, Tot het spel van licht en schaduw, Van groen en blauw, De oude vormen toont, En wij thuis zijn, Waar dat ook is, En kunnen neerzitten en aanleunen. Hilde
Domin Ghi
smaect mi suete boven honechraten. Ende
boven alle suetecheit van maten. Altoes
blijft in mi hongher ende begheeren, Want
ic en kan u niet verteeren. Etdti
mi, ochte etic u, dats mi onkond, Want
beide dunct mi in minen grond. Ghi
eischt mi ‚‚n met u te sine Ende
dat gheeft mi grooete pine, Want
ic en wille mine ufeninghe niet laten Ende
in uwen arme slapen. Ic
moet u danken, lof ende eere gheven, Want
dat es mijn eewegh leven. Ongheduer
vendic in mi; Ic
en can gheweten wat dat si. Mochtic
eenegheit met gode verkrighen Ende
altoes in mijn werken bliven, Soe
soudic al mijnre klaghen swighen. God
die alle nooet bekint, Hi
doe met mi al dat hi wilt. Ic
gheve mi te-male in sijn ghewoud. Soe
blivic in allen dooeghene stout. Jan van Ruusbroeck Armando
De veldtocht Gedichten Misschien
de steen, De
bodem van de binnenplaats: Het
gebouw, het terrein. Meestal
met de stem bekeken: De
tred van de steen. Lopend De
gedachte betasten. Hoe
ik het weet, hoe ik het nooit Te
weten kom. Het
is grijs, het wordt vierkant: Dit
denkbeeld. Stokstijf
wachten op de storm. De
tong, De
listen van de wang, De
oogholte, De
mond een hok. Nu. Een
beval van enige lengte. Het
teken wil bewegen. De
vuist Sluipt
naar links, De
huid wijkt naar rechts: |
